Hus för augusti

Varje augusti fylls byn av schweiziska och tyska registreringsskyltar, och varje september töms den igen.

Çdo gusht fshati mbushet me targa zvicerane e gjermane, e çdo shtator zbrazet sërish.

Det som blir kvar är husen: tre våningar av rött tegel och vit marmor, balkonger där ingen sitter, fönsterluckor som är stängda elva månader om året.

Ajo që mbetet janë shtëpitë: tri kate me tulla të kuqe e mermer të bardhë, ballkone ku s'ulet askush, grila të mbyllura njëmbëdhjetë muaj në vit.

Besnik har byggt elva av dem, och han kan tala om vilka som läcker, vilka som betalades kontant och vilka som betalades två gånger: en gång med pengar och en gång med år.

Besniku ka ndërtuar njëmbëdhjetë prej tyre dhe mund t'ju tregojë cilat pikojnë, cilat janë paguar me para në dorë dhe cilat janë paguar dy herë: një herë me para e një herë me vite.

Det tolfte, som han gjorde färdigt i somras, tillhörde Xhevdet.

E dymbëdhjeta, të cilën e përfundoi verën e kaluar, ishte e Xhevdetit.

De hade vuxit upp två grindar ifrån varandra, stulit plommon från samma granne och kuggat samma matteprov, men 1991 hade Xhevdet rest till Basel och Besnik stannat kvar, eftersom någon måste ta hand om hans far.

Ishin rritur dy porta larg njëri-tjetrit, kishin vjedhur kumbullat e të njëjtit fqinj dhe kishin mbetur në të njëjtin provim të matematikës, por më 1991 Xhevdeti kishte ikur në Bazel, ndërsa Besniku kishte qëndruar, sepse dikush duhej të kujdesej për të atin.

I tre år hade huset vuxit fram per telefon.

Tri vjet me radhë, shtëpia ishte rritur nëpërmjet telefonit.

Med några månaders mellanrum ringde Xhevdet från en byggarbetsplats i Schweiz – han var också byggare – och lade till något: en tredje våning, en fontän, ett par stenlejon till grinden.

Çdo disa muaj Xhevdeti telefononte nga ndonjë kantier në Zvicër — ishte edhe ai ndërtimtar — dhe shtonte diçka: një kat të tretë, një shatërvan, një palë luanë prej guri për portën.

Besnik byggde alltihop, medan armeringsjärnen till en andra våning på hans eget hus, alldeles på andra sidan vägen, fortfarande stack upp ur taket och rostade tålmodigt, som de hade gjort i tjugo år.

Besniku i ndërtoi të gjitha, ndërsa mbi shtëpinë e tij, matanë rrugës, hekurat për katin e dytë ende ngriheshin nga çatia, duke u ndryshkur me durim, siç bënin prej njëzet vjetësh.

Xhevdet kom den första augusti med sin fru och två tonåringar, som frågade efter wifi-lösenordet innan de frågade efter något annat.

Xhevdeti mbërriti më një gusht bashkë me gruan dhe dy fëmijët adoleshentë, të cilët kërkuan fjalëkalimin e internetit para çdo gjëje tjetër.

Han gick långsamt genom varje rum och drog handflatan längs väggarna, som om han kände efter om de hade feber.

I përshkoi ngadalë të gjitha dhomat, duke i prekur muret me pëllëmbë, sikur t'u maste temperaturën.

Han berömde marmorn, trapporna, lejonen.

Lavdëroi mermerin, shkallët, luanët.

Ändå tycktes något i honom ha blivit kvar vid gränsen, och större delen av månaden sa han mycket lite.

E megjithatë, diçka tek ai dukej sikur kishte mbetur në kufi, dhe gjatë pjesës më të madhe të muajit foli shumë pak.

Hans sista kväll klättrade de två männen upp på Besniks tak med en flaska raki och satte sig bland de rostiga järnen.

Natën e tij të fundit, të dy burrat u ngjitën në çatinë e Besnikut me një shishe raki dhe u ulën mes hekurave të ndryshkur.

På andra sidan vägen var det stora huset upplyst från källare till vind, som ett fartyg utan en människa på däck.

Matanë rrugës, shtëpia e madhe ishte ndriçuar nga lart deri poshtë, si një anije pa njeri në kuvertë.

”Barnen kommer inte tillbaka när jag är borta”, sa Xhevdet till slut.

“Fëmijët nuk do të vijnë më kur të mos jem unë,” tha më në fund Xhevdeti.

”Det var du som stannade.”

“Ti ishe ai që s'ike.”

Besnik kunde inte avgöra om det var menat som avund eller anklagelse, och efter alla dessa år misstänkte han att Xhevdet inte kunde det heller, så han fyllde helt enkelt på båda glasen.

Besniku nuk e dallonte dot nëse ishte thënë me zili apo si qortim, dhe pas gjithë këtyre viteve dyshonte se as Xhevdeti vetë nuk e dinte, ndaj thjesht i mbushi sërish të dy gotat.

På morgonen låg nycklarna på Besniks köksbord, tillsammans med en lapp där han ombads vädra rummen då och då.

Në mëngjes çelësat ishin mbi tryezën e kuzhinës së Besnikut, bashkë me një shënim ku i kërkohej t'i ajroste dhomat herë pas here.

I september hade byn tömts igen.

Në shtator fshati ishte zbrazur sërish.

I oktober, efter det första kraftiga regnet, gick han upp för att kontrollera takrännorna, och sedan, eftersom ingen såg på, satt han en stund på balkongen som han själv hade byggt.

Në tetor, pas shiut të parë të madh, u ngjit të kontrollonte ulluqet, dhe pastaj, meqë s'e shihte askush, u ul për pak në ballkonin që e kishte ndërtuar vetë.

Därifrån såg järnen på hans eget tak inte längre övergivna ut, bara ofullbordade, som en mening han fortfarande hade tid att avsluta.

Që andej lart, hekurat mbi çatinë e tij nuk dukeshin më të braktisur, por thjesht të papërfunduar, si një fjali që ai kishte ende kohë ta përmbyllte.