Σπίτια για τον Αύγουστο

Κάθε Αύγουστο το χωριό γεμίζει ελβετικές και γερμανικές πινακίδες, και κάθε Σεπτέμβριο αδειάζει ξανά.

Çdo gusht fshati mbushet me targa zvicerane e gjermane, e çdo shtator zbrazet sërish.

Αυτό που μένει είναι τα σπίτια: τρεις όροφοι από κόκκινο τούβλο και λευκό μάρμαρο, μπαλκόνια όπου δεν κάθεται κανείς, παντζούρια κλειστά έντεκα μήνες τον χρόνο.

Ajo që mbetet janë shtëpitë: tri kate me tulla të kuqe e mermer të bardhë, ballkone ku s'ulet askush, grila të mbyllura njëmbëdhjetë muaj në vit.

Ο Μπεσνίκ έχει χτίσει έντεκα απ' αυτά και μπορεί να σου πει ποια στάζουν, ποια πληρώθηκαν μετρητά και ποια πληρώθηκαν δύο φορές: μία με χρήματα και μία με χρόνια.

Besniku ka ndërtuar njëmbëdhjetë prej tyre dhe mund t'ju tregojë cilat pikojnë, cilat janë paguar me para në dorë dhe cilat janë paguar dy herë: një herë me para e një herë me vite.

Το δωδέκατο, που το τελείωσε το περασμένο καλοκαίρι, ήταν του Τζεβντέτ.

E dymbëdhjeta, të cilën e përfundoi verën e kaluar, ishte e Xhevdetit.

Είχαν μεγαλώσει δυο αυλόπορτες πιο πέρα, είχαν κλέψει δαμάσκηνα από τον ίδιο γείτονα και είχαν κοπεί στο ίδιο διαγώνισμα μαθηματικών, όμως το 1991 ο Τζεβντέτ έφυγε για τη Βασιλεία κι ο Μπεσνίκ έμεινε, γιατί κάποιος έπρεπε να φροντίζει τον πατέρα του.

Ishin rritur dy porta larg njëri-tjetrit, kishin vjedhur kumbullat e të njëjtit fqinj dhe kishin mbetur në të njëjtin provim të matematikës, por më 1991 Xhevdeti kishte ikur në Bazel, ndërsa Besniku kishte qëndruar, sepse dikush duhej të kujdesej për të atin.

Επί τρία χρόνια το σπίτι μεγάλωνε μέσα από το τηλέφωνο.

Tri vjet me radhë, shtëpia ishte rritur nëpërmjet telefonit.

Κάθε λίγους μήνες ο Τζεβντέτ τηλεφωνούσε από κάποιο εργοτάξιο στην Ελβετία — ήταν κι αυτός χτίστης — και πρόσθετε κάτι: έναν τρίτο όροφο, ένα σιντριβάνι, ένα ζευγάρι πέτρινα λιοντάρια για την αυλόπορτα.

Çdo disa muaj Xhevdeti telefononte nga ndonjë kantier në Zvicër — ishte edhe ai ndërtimtar — dhe shtonte diçka: një kat të tretë, një shatërvan, një palë luanë prej guri për portën.

Ο Μπεσνίκ τα έχτισε όλα, ενώ πάνω στο δικό του σπίτι, ακριβώς απέναντι, τα σίδερα για έναν δεύτερο όροφο πετάγονταν ακόμα από την ταράτσα και σκούριαζαν υπομονετικά, όπως εδώ και είκοσι χρόνια.

Besniku i ndërtoi të gjitha, ndërsa mbi shtëpinë e tij, matanë rrugës, hekurat për katin e dytë ende ngriheshin nga çatia, duke u ndryshkur me durim, siç bënin prej njëzet vjetësh.

Ο Τζεβντέτ έφτασε την πρώτη Αυγούστου με τη γυναίκα του και τα δυο έφηβα παιδιά τους, που ζήτησαν τον κωδικό του Wi-Fi πριν ζητήσουν οτιδήποτε άλλο.

Xhevdeti mbërriti më një gusht bashkë me gruan dhe dy fëmijët adoleshentë, të cilët kërkuan fjalëkalimin e internetit para çdo gjëje tjetër.

Διέσχισε αργά κάθε δωμάτιο, περνώντας την παλάμη του πάνω από τους τοίχους σαν να τους έπιανε τον πυρετό.

I përshkoi ngadalë të gjitha dhomat, duke i prekur muret me pëllëmbë, sikur t'u maste temperaturën.

Επαίνεσε το μάρμαρο, τις σκάλες, τα λιοντάρια.

Lavdëroi mermerin, shkallët, luanët.

Κι όμως, κάτι μέσα του έμοιαζε να έχει μείνει πίσω, στα σύνορα, και τον περισσότερο καιρό του μήνα μίλησε ελάχιστα.

E megjithatë, diçka tek ai dukej sikur kishte mbetur në kufi, dhe gjatë pjesës më të madhe të muajit foli shumë pak.

Την τελευταία του νύχτα, οι δύο άντρες ανέβηκαν στην ταράτσα του Μπεσνίκ μ' ένα μπουκάλι ρακί και κάθισαν ανάμεσα στα σκουριασμένα σίδερα.

Natën e tij të fundit, të dy burrat u ngjitën në çatinë e Besnikut me një shishe raki dhe u ulën mes hekurave të ndryshkur.

Απέναντι, το μεγάλο σπίτι ήταν φωτισμένο από πάνω ως κάτω, σαν καράβι χωρίς κανέναν στο κατάστρωμα.

Matanë rrugës, shtëpia e madhe ishte ndriçuar nga lart deri poshtë, si një anije pa njeri në kuvertë.

«Τα παιδιά δεν θα ξανάρθουν όταν φύγω εγώ», είπε τελικά ο Τζεβντέτ.

“Fëmijët nuk do të vijnë më kur të mos jem unë,” tha më në fund Xhevdeti.

«Εσύ ήσουν αυτός που έμεινε.»

“Ti ishe ai që s'ike.”

Ο Μπεσνίκ δεν μπορούσε να καταλάβει αν το είπε από ζήλια ή σαν κατηγορία, και ύστερα από τόσα χρόνια υποψιαζόταν πως ούτε ο ίδιος ο Τζεβντέτ το ήξερε, έτσι απλώς ξαναγέμισε και τα δύο ποτήρια.

Besniku nuk e dallonte dot nëse ishte thënë me zili apo si qortim, dhe pas gjithë këtyre viteve dyshonte se as Xhevdeti vetë nuk e dinte, ndaj thjesht i mbushi sërish të dy gotat.

Το πρωί τα κλειδιά ήταν πάνω στο τραπέζι της κουζίνας του Μπεσνίκ, μαζί μ' ένα σημείωμα που του ζητούσε να αερίζει πού και πού τα δωμάτια.

Në mëngjes çelësat ishin mbi tryezën e kuzhinës së Besnikut, bashkë me një shënim ku i kërkohej t'i ajroste dhomat herë pas here.

Τον Σεπτέμβριο το χωριό είχε αδειάσει ξανά.

Në shtator fshati ishte zbrazur sërish.

Τον Οκτώβριο, μετά την πρώτη δυνατή βροχή, ανέβηκε να ελέγξει τις υδρορροές, κι ύστερα, αφού δεν τον έβλεπε κανείς, κάθισε για λίγο στο μπαλκόνι που είχε χτίσει ο ίδιος.

Në tetor, pas shiut të parë të madh, u ngjit të kontrollonte ulluqet, dhe pastaj, meqë s'e shihte askush, u ul për pak në ballkonin që e kishte ndërtuar vetë.

Από εκεί ψηλά, τα σίδερα στη δική του ταράτσα δεν έμοιαζαν πια εγκαταλειμμένα, μόνο ανολοκλήρωτα, σαν μια πρόταση που είχε ακόμα καιρό να την τελειώσει.

Që andej lart, hekurat mbi çatinë e tij nuk dukeshin më të braktisur, por thjesht të papërfunduar, si një fjali që ai kishte ende kohë ta përmbyllte.