Häuser für den August

Jeden August füllt sich das Dorf mit Schweizer und deutschen Kennzeichen, und jeden September leert es sich wieder.

Çdo gusht fshati mbushet me targa zvicerane e gjermane, e çdo shtator zbrazet sërish.

Zurück bleiben die Häuser: drei Stockwerke aus rotem Backstein und weißem Marmor, Balkone, auf denen niemand sitzt, Fensterläden, die elf Monate im Jahr geschlossen sind.

Ajo që mbetet janë shtëpitë: tri kate me tulla të kuqe e mermer të bardhë, ballkone ku s'ulet askush, grila të mbyllura njëmbëdhjetë muaj në vit.

Besnik hat elf davon gebaut, und er kann Ihnen sagen, welche undicht sind, welche bar bezahlt wurden und welche man zweimal bezahlt hat: einmal mit Geld und einmal mit Lebensjahren.

Besniku ka ndërtuar njëmbëdhjetë prej tyre dhe mund t'ju tregojë cilat pikojnë, cilat janë paguar me para në dorë dhe cilat janë paguar dy herë: një herë me para e një herë me vite.

Das zwölfte, das er im vergangenen Sommer fertigstellte, gehörte Xhevdet.

E dymbëdhjeta, të cilën e përfundoi verën e kaluar, ishte e Xhevdetit.

Sie waren zwei Hoftore voneinander entfernt aufgewachsen, hatten demselben Nachbarn die Pflaumen gestohlen und waren durch dieselbe Mathematikprüfung gefallen, doch 1991 war Xhevdet nach Basel gegangen, und Besnik war geblieben, weil sich jemand um seinen Vater kümmern musste.

Ishin rritur dy porta larg njëri-tjetrit, kishin vjedhur kumbullat e të njëjtit fqinj dhe kishin mbetur në të njëjtin provim të matematikës, por më 1991 Xhevdeti kishte ikur në Bazel, ndërsa Besniku kishte qëndruar, sepse dikush duhej të kujdesej për të atin.

Drei Jahre lang war das Haus am Telefon gewachsen.

Tri vjet me radhë, shtëpia ishte rritur nëpërmjet telefonit.

Alle paar Monate rief Xhevdet von einer Baustelle in der Schweiz an – auch er arbeitete auf dem Bau – und fügte etwas hinzu: ein drittes Stockwerk, einen Springbrunnen, ein Paar steinerne Löwen für das Tor.

Çdo disa muaj Xhevdeti telefononte nga ndonjë kantier në Zvicër — ishte edhe ai ndërtimtar — dhe shtonte diçka: një kat të tretë, një shatërvan, një palë luanë prej guri për portën.

Besnik baute alles, während auf seinem eigenen Haus, gleich gegenüber, noch immer die Eisenstangen für ein zweites Stockwerk aus dem Dach ragten und geduldig vor sich hin rosteten, wie sie es seit zwanzig Jahren taten.

Besniku i ndërtoi të gjitha, ndërsa mbi shtëpinë e tij, matanë rrugës, hekurat për katin e dytë ende ngriheshin nga çatia, duke u ndryshkur me durim, siç bënin prej njëzet vjetësh.

Xhevdet traf am 1. August mit seiner Frau und zwei Teenagern ein, die vor allem anderen nach dem WLAN-Passwort fragten.

Xhevdeti mbërriti më një gusht bashkë me gruan dhe dy fëmijët adoleshentë, të cilët kërkuan fjalëkalimin e internetit para çdo gjëje tjetër.

Langsam schritt er jedes Zimmer ab und strich mit der flachen Hand über die Wände, als wollte er prüfen, ob sie Fieber hätten.

I përshkoi ngadalë të gjitha dhomat, duke i prekur muret me pëllëmbë, sikur t'u maste temperaturën.

Er lobte den Marmor, die Treppe, die Löwen.

Lavdëroi mermerin, shkallët, luanët.

Und doch schien etwas in ihm an der Grenze zurückgeblieben zu sein, und den größten Teil des Monats über sprach er nur wenig.

E megjithatë, diçka tek ai dukej sikur kishte mbetur në kufi, dhe gjatë pjesës më të madhe të muajit foli shumë pak.

An seinem letzten Abend stiegen die beiden Männer mit einer Flasche Raki auf Besniks Dach und setzten sich zwischen die rostenden Eisenstangen.

Natën e tij të fundit, të dy burrat u ngjitën në çatinë e Besnikut me një shishe raki dhe u ulën mes hekurave të ndryshkur.

Gegenüber war das große Haus von oben bis unten erleuchtet, wie ein Schiff, auf dessen Deck sich keine Menschenseele zeigte.

Matanë rrugës, shtëpia e madhe ishte ndriçuar nga lart deri poshtë, si një anije pa njeri në kuvertë.

„Wenn ich nicht mehr bin, kommen die Kinder nicht mehr her“, sagte Xhevdet schließlich.

“Fëmijët nuk do të vijnë më kur të mos jem unë,” tha më në fund Xhevdeti.

„Du warst es doch, der geblieben ist.“

“Ti ishe ai që s'ike.”

Besnik konnte nicht sagen, ob es neidisch oder anklagend gemeint war, und nach all den Jahren vermutete er, dass Xhevdet es selbst nicht wusste, also schenkte er einfach beide Gläser nach.

Besniku nuk e dallonte dot nëse ishte thënë me zili apo si qortim, dhe pas gjithë këtyre viteve dyshonte se as Xhevdeti vetë nuk e dinte, ndaj thjesht i mbushi sërish të dy gotat.

Am Morgen lagen die Schlüssel auf Besniks Küchentisch, dazu ein Zettel mit der Bitte, ab und zu die Zimmer zu lüften.

Në mëngjes çelësat ishin mbi tryezën e kuzhinës së Besnikut, bashkë me një shënim ku i kërkohej t'i ajroste dhomat herë pas here.

Im September hatte sich das Dorf wieder geleert.

Në shtator fshati ishte zbrazur sërish.

Im Oktober, nach dem ersten schweren Regen, stieg er hinauf, um die Dachrinnen zu prüfen, und dann setzte er sich, weil niemand zusah, eine Weile auf den Balkon, den er selbst gebaut hatte.

Në tetor, pas shiut të parë të madh, u ngjit të kontrollonte ulluqet, dhe pastaj, meqë s'e shihte askush, u ul për pak në ballkonin që e kishte ndërtuar vetë.

Von dort oben wirkten die Eisenstangen auf seinem eigenen Dach nicht mehr verlassen, sondern bloß unvollendet, wie ein Satz, den zu Ende zu bringen ihm noch Zeit blieb.

Që andej lart, hekurat mbi çatinë e tij nuk dukeshin më të braktisur, por thjesht të papërfunduar, si një fjali që ai kishte ende kohë ta përmbyllte.