Des maisons pour le mois d'août

Chaque mois d'août, le village se remplit de plaques d'immatriculation suisses et allemandes, et chaque mois de septembre, il se vide de nouveau.

Çdo gusht fshati mbushet me targa zvicerane e gjermane, e çdo shtator zbrazet sërish.

Restent les maisons : trois étages de brique rouge et de marbre blanc, des balcons où personne ne s'assoit, des volets clos onze mois sur douze.

Ajo që mbetet janë shtëpitë: tri kate me tulla të kuqe e mermer të bardhë, ballkone ku s'ulet askush, grila të mbyllura njëmbëdhjetë muaj në vit.

Besnik en a construit onze, et il peut vous dire lesquelles ont des fuites, lesquelles ont été payées en liquide, et lesquelles l'ont été deux fois : une fois en argent, une fois en années.

Besniku ka ndërtuar njëmbëdhjetë prej tyre dhe mund t'ju tregojë cilat pikojnë, cilat janë paguar me para në dorë dhe cilat janë paguar dy herë: një herë me para e një herë me vite.

La douzième, achevée l'été dernier, appartenait à Xhevdet.

E dymbëdhjeta, të cilën e përfundoi verën e kaluar, ishte e Xhevdetit.

Ils avaient grandi à deux portails l'un de l'autre, volé les prunes du même voisin et raté le même examen de maths, mais en 1991 Xhevdet était parti pour Bâle et Besnik était resté, parce qu'il fallait bien que quelqu'un s'occupe de son père.

Ishin rritur dy porta larg njëri-tjetrit, kishin vjedhur kumbullat e të njëjtit fqinj dhe kishin mbetur në të njëjtin provim të matematikës, por më 1991 Xhevdeti kishte ikur në Bazel, ndërsa Besniku kishte qëndruar, sepse dikush duhej të kujdesej për të atin.

Pendant trois ans, la maison avait grandi au téléphone.

Tri vjet me radhë, shtëpia ishte rritur nëpërmjet telefonit.

Tous les deux ou trois mois, Xhevdet appelait d'un chantier en Suisse — il était maçon, lui aussi — et ajoutait quelque chose : un troisième étage, une fontaine, une paire de lions de pierre pour le portail.

Çdo disa muaj Xhevdeti telefononte nga ndonjë kantier në Zvicër — ishte edhe ai ndërtimtar — dhe shtonte diçka: një kat të tretë, një shatërvan, një palë luanë prej guri për portën.

Besnik construisit tout, tandis que sur sa propre maison, juste en face, les fers à béton d'un deuxième étage se dressaient toujours au-dessus du toit, rouillant patiemment, comme depuis vingt ans.

Besniku i ndërtoi të gjitha, ndërsa mbi shtëpinë e tij, matanë rrugës, hekurat për katin e dytë ende ngriheshin nga çatia, duke u ndryshkur me durim, siç bënin prej njëzet vjetësh.

Xhevdet arriva le 1er août avec sa femme et leurs deux adolescents, qui demandèrent le code du wifi avant toute autre chose.

Xhevdeti mbërriti më një gusht bashkë me gruan dhe dy fëmijët adoleshentë, të cilët kërkuan fjalëkalimin e internetit para çdo gjëje tjetër.

Il parcourut lentement chaque pièce, passant la paume sur les murs comme pour leur prendre la température.

I përshkoi ngadalë të gjitha dhomat, duke i prekur muret me pëllëmbë, sikur t'u maste temperaturën.

Il loua le marbre, l'escalier, les lions.

Lavdëroi mermerin, shkallët, luanët.

Pourtant, quelque chose en lui semblait être resté à la frontière, et, la plus grande partie du mois, il parla très peu.

E megjithatë, diçka tek ai dukej sikur kishte mbetur në kufi, dhe gjatë pjesës më të madhe të muajit foli shumë pak.

Le dernier soir, les deux hommes montèrent sur le toit de Besnik avec une bouteille de raki et s'assirent parmi les fers rouillés.

Natën e tij të fundit, të dy burrat u ngjitën në çatinë e Besnikut me një shishe raki dhe u ulën mes hekurave të ndryshkur.

En face, la grande maison était éclairée de haut en bas, tel un navire sans personne sur le pont.

Matanë rrugës, shtëpia e madhe ishte ndriçuar nga lart deri poshtë, si një anije pa njeri në kuvertë.

« Les enfants ne reviendront plus quand je ne serai plus là », finit par dire Xhevdet.

“Fëmijët nuk do të vijnë më kur të mos jem unë,” tha më në fund Xhevdeti.

« C'est toi qui es resté. »

“Ti ishe ai që s'ike.”

Besnik n'aurait su dire s'il fallait y entendre de l'envie ou un reproche, et, après toutes ces années, il soupçonnait Xhevdet de ne pas le savoir non plus ; il se contenta donc de resservir les deux verres.

Besniku nuk e dallonte dot nëse ishte thënë me zili apo si qortim, dhe pas gjithë këtyre viteve dyshonte se as Xhevdeti vetë nuk e dinte, ndaj thjesht i mbushi sërish të dy gotat.

Au matin, les clés étaient posées sur la table de la cuisine de Besnik, avec un mot lui demandant d'aérer les pièces de temps en temps.

Në mëngjes çelësat ishin mbi tryezën e kuzhinës së Besnikut, bashkë me një shënim ku i kërkohej t'i ajroste dhomat herë pas here.

En septembre, le village s'était de nouveau vidé.

Në shtator fshati ishte zbrazur sërish.

En octobre, après la première grosse pluie, il monta vérifier les gouttières, puis, comme personne ne le regardait, il s'assit un moment sur le balcon qu'il avait construit.

Në tetor, pas shiut të parë të madh, u ngjit të kontrollonte ulluqet, dhe pastaj, meqë s'e shihte askush, u ul për pak në ballkonin që e kishte ndërtuar vetë.

De là-haut, les fers de son propre toit n'avaient plus l'air abandonnés, seulement inachevés, comme une phrase qu'il avait encore le temps de terminer.

Që andej lart, hekurat mbi çatinë e tij nuk dukeshin më të braktisur, por thjesht të papërfunduar, si një fjali që ai kishte ende kohë ta përmbyllte.