Houses for August

Every August the village fills with Swiss and German number plates, and every September it empties again.

Çdo gusht fshati mbushet me targa zvicerane e gjermane, e çdo shtator zbrazet sërish.

What remains are the houses: three storeys of red brick and white marble, balconies nobody sits on, shutters closed for eleven months of the year.

Ajo që mbetet janë shtëpitë: tri kate me tulla të kuqe e mermer të bardhë, ballkone ku s'ulet askush, grila të mbyllura njëmbëdhjetë muaj në vit.

Besnik has built eleven of them, and he can tell you which ones leak, which were paid for in cash, and which were paid for twice: once in money and once in years.

Besniku ka ndërtuar njëmbëdhjetë prej tyre dhe mund t'ju tregojë cilat pikojnë, cilat janë paguar me para në dorë dhe cilat janë paguar dy herë: një herë me para e një herë me vite.

The twelfth, which he finished last summer, belonged to Xhevdet.

E dymbëdhjeta, të cilën e përfundoi verën e kaluar, ishte e Xhevdetit.

They had grown up two gates apart, stolen plums from the same neighbour and failed the same maths exam, but in 1991 Xhevdet had left for Basel and Besnik had stayed, because somebody had to look after his father.

Ishin rritur dy porta larg njëri-tjetrit, kishin vjedhur kumbullat e të njëjtit fqinj dhe kishin mbetur në të njëjtin provim të matematikës, por më 1991 Xhevdeti kishte ikur në Bazel, ndërsa Besniku kishte qëndruar, sepse dikush duhej të kujdesej për të atin.

For three years the house had grown over the phone.

Tri vjet me radhë, shtëpia ishte rritur nëpërmjet telefonit.

Every few months Xhevdet would call from a building site in Switzerland — he was a builder too — and add something: a third floor, a fountain, a pair of stone lions for the gate.

Çdo disa muaj Xhevdeti telefononte nga ndonjë kantier në Zvicër — ishte edhe ai ndërtimtar — dhe shtonte diçka: një kat të tretë, një shatërvan, një palë luanë prej guri për portën.

Besnik built all of it, while on his own house, just across the road, the iron rods for a second floor still rose from the roof, rusting patiently, as they had for twenty years.

Besniku i ndërtoi të gjitha, ndërsa mbi shtëpinë e tij, matanë rrugës, hekurat për katin e dytë ende ngriheshin nga çatia, duke u ndryshkur me durim, siç bënin prej njëzet vjetësh.

Xhevdet arrived on the first of August with his wife and two teenagers, who asked for the wifi password before they asked for anything else.

Xhevdeti mbërriti më një gusht bashkë me gruan dhe dy fëmijët adoleshentë, të cilët kërkuan fjalëkalimin e internetit para çdo gjëje tjetër.

He walked through every room slowly, running his palm along the walls as if checking them for fever.

I përshkoi ngadalë të gjitha dhomat, duke i prekur muret me pëllëmbë, sikur t'u maste temperaturën.

He praised the marble, the stairs, the lions.

Lavdëroi mermerin, shkallët, luanët.

Yet something in him seemed to have been left behind at the border, and for most of the month he said very little.

E megjithatë, diçka tek ai dukej sikur kishte mbetur në kufi, dhe gjatë pjesës më të madhe të muajit foli shumë pak.

On his last night, the two men climbed onto Besnik's roof with a bottle of rakia and sat among the rusting rods.

Natën e tij të fundit, të dy burrat u ngjitën në çatinë e Besnikut me një shishe raki dhe u ulën mes hekurave të ndryshkur.

Across the road, the big house was lit from top to bottom, like a ship with no one on deck.

Matanë rrugës, shtëpia e madhe ishte ndriçuar nga lart deri poshtë, si një anije pa njeri në kuvertë.

“The children won't come back when I'm gone,” Xhevdet said eventually.

“Fëmijët nuk do të vijnë më kur të mos jem unë,” tha më në fund Xhevdeti.

“You were the one who stayed.”

“Ti ishe ai që s'ike.”

Besnik could not tell whether it was meant as envy or accusation, and after all these years he suspected Xhevdet could not tell either, so he simply refilled both glasses.

Besniku nuk e dallonte dot nëse ishte thënë me zili apo si qortim, dhe pas gjithë këtyre viteve dyshonte se as Xhevdeti vetë nuk e dinte, ndaj thjesht i mbushi sërish të dy gotat.

In the morning the keys were on Besnik's kitchen table, with a note asking him to air the rooms now and then.

Në mëngjes çelësat ishin mbi tryezën e kuzhinës së Besnikut, bashkë me një shënim ku i kërkohej t'i ajroste dhomat herë pas here.

By September the village had emptied again.

Në shtator fshati ishte zbrazur sërish.

In October, after the first heavy rain, he went up to check the gutters, and then, because nobody was watching, he sat for a while on the balcony he had built.

Në tetor, pas shiut të parë të madh, u ngjit të kontrollonte ulluqet, dhe pastaj, meqë s'e shihte askush, u ul për pak në ballkonin që e kishte ndërtuar vetë.

From up there, the rods on his own roof no longer looked abandoned, only unfinished, like a sentence he still had time to complete.

Që andej lart, hekurat mbi çatinë e tij nuk dukeshin më të braktisur, por thjesht të papërfunduar, si një fjali që ai kishte ende kohë ta përmbyllte.